เรื่องเล่าของพุทรากวน พุทราเชื่อม

คุณยายสามท่านกำลังเม้าท์มอยอย่างออกรส
ถึงความหลังครั้งมากินผลไม้เชื่อมผลไม้ดองที่อยุธยาเมื่อหลายสิบปีก่อน

คนรุ่นใหม่อาจไม่รู้ว่า ในอดีต ของฝากขึ้นชื่ออย่างหนึ่งของอยุธยา
คือ ผลไม้แปรรูปหลากหลายชนิด ทั้งมะม่วงดอง มะดันแช่อิ่ม มะยมหยี…
และโดยเฉพาะพุทรากวนหรือพุทราเชื่อม

สังเกตไหมครับว่า ตามโบราณสถานในอยุธยามีต้นพุทราขึ้นอยู่เยอะมาก
ตอนเด็กผมได้ฟังมาว่า ต้นพุทราเหล่านี้มาจากทหารพม่าที่ยกทัพมาล้อม
อยุธยากินพุทราแล้วขี้ทิ้งไว้ วัยนั้นก็เชื่อเป็นตุเป็นตะ
โดยไม่สงสัยเลยว่าใครขืนกลืนเมล็ดพุทราเข้าไป มีหวังติดคอตายแน่

ที่แท้จริงก็คือ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ
ให้ปลูกพุทราไว้ในวังโบราณ เพื่อให้ชาวบ้านเก็บลูกไปกิ
ซึ่งมีผลให้ชาวบ้านต้องคอยดูแลโบราณสถานไปด้วยอีกทางหนึ่ง

ต่อมามีคนเอาพุทราไปกวนขายที่ “วิหารหลวงพ่อมงคลบพิตร”
แล้วเกิดขายดีถึงขั้นตบตีแย่งเก็บลูกพุทรากัน
จนต้องมีการเก็บเงินค่าสัมปทานพุทราในปี 2501
โดยกรมศิลปากรเป็นผู้ดูแลสัมปทาน ภายหลังพุทราน้อยลง จึงเลิกสัมปทานไป

ส่วนภาพนี้กลายเป็นอดีตที่ไม่หวนคืน เพราะตลาดหลังวิหารหลวงพ่อมงคลบพิตรแห่งนี้
ถูกรื้อถอนออกไปตามนโยบายการจัดระเบียบพื้นที่โบราณสถาน ตั้งแต่เดือนมีนาคมปีก่อน

ขอบคุณภาพและข้อมูลจากเฟซบุ๊ค คุณ Pane Somnuek Jirasakanon